One Inch Punch (Bir Parmak Uzaklıktan Yumruk)

Bruce Lee’den sonra herkesin aşina olduğu One Inch Punch, aslında Wing Chun (veya Wing Tsun) savaş sanatında da bulunan çok eski bir tekniktir. Bruce Lee, Wing Chun’da daha farklı şekillerde de uygulanabilen bu teknik için kendi duruşunu ve tarzını geliştirdi. Bu tekniği gösterilerinde kullanarak One Inch Punch’ın dünya çapında tanınmasını sağladı. Arkasındaki prensip anlaşılırsa, One Inch Punch kolayca öğrenilebilir. Ama ustalaşmak çalışma ve zaman gerektirir. One Inch Punch tekniğinin arka planında yatan unsurlardan kısaca bahsedelim.

 

Fa Jing

Kelime manasıyla Fa Jing, “Patlayıcı Güç” demektir. Çinli savaş sanatçıları bunu kas gücünün aksine bir tür iç kuvvet, enerji olarak tanımlamaktadırlar. Bu kuvvet, vücudun rahatlığını korumakla ve akıcı, ani bir kırbaç hareketi gibi bir hareket yapmakla meydana gelir. Fa Jing, kas gücüne dayanmayan, rakibin karşı koyamayacağı beklenmedik bir patlayıcı kuvvet olarak tarif edilebilir. Bu kuvvet uygulandığında, rakip bir şey fark edemeden dengesi bozulmuş olur. Bu da rakibe bir şok tesiri yapar.

 

İç Enerji

Çinli savaş sanatçılarına göre, iç enerjiyi kullanmak savaş sanatlarının başlıca sırlarından biridir. Bu konuda yazılmış Çince kitaplarla bir kütüphane doldurulabilir. Her hangi bir İç Enerji kullanılan geleneksel savaş sanatları ustasından ders almak isteyen biri, tüm sistemi 11 yıl veya daha fazla zamanda öğrenebilir. Bundan sonra eğer güvenilir bulunursa ancak o zaman tekniğiyle beraber Fa Jing uygulamayı öğrenmeye başlayabilir.

Fa Jing’i oluşturmak için birçok yol vardır. Tai Ji Quan’da belini şiddetle sallamakla oluşturulur. Wudang Weng Shun Kuen’de yerden sağlanır. Fa Jing’in az bir miktarı bilekten sağlanabilir. Ama Weng Shun Kuen’de tek bir parçaymış gibi hareket etmek için, vücut birbirine kenetlenir. Patlayıcı kuvvet oluşturmaktaki anahtar nokta rahatlamadır. Rahat olmadan asla Fa Jing oluşturulamaz. Aşağıdakileri deneyebilirsiniz:

Kolunuzu yere paralel olarak uzatın, avuç içleriniz yere baksın ve parmaklarınız rahatça aşağıya sarkıyor olsun. Sonra kolunuzu ileriye doğru uzatarak ani bir yumruk atma hareketi yapın. Ani hızdan dolayı elin kendiliğinden yumruk haline gelmesi lazım. Kol ve el daima rahat olmalı (yani kaslar gergin olmamalı). Hareketin başlangıcında eller sıkılmamalı. Hareketin rahatlığı ve aniliği, Fa Jing’in tesirli olmasının başlıca unsurlarındandır. Böyle bir darbeye karşı rakip buna kendini hazırlayamaz ve bundan kendini koruyamaz. Buna “patlayıcı güç” veya “serbest bırakılan güç” denir. Fa Jing, rakibin tutmasından kurtulmak için, rakibin dengesini alt üst etmek için veya itme, avuç içiyle, yumrukla vurma gibi durumlar için kullanılabilir.

 

One Inch Punch’ın Uygulanması

One Inch Punch’taki “Inch” bir uzunluk birimidir. 1 inç 2,54 cm’ye karşılık gelmektedir. Sağdaki resim üzerinden One Inch Punch’ı anlatalım. Resimde yumruğun şekline baktığımızda tam kapalı olmadığını görürüz. Yani yastığa işaret parmağının orta boğumu değmektedir. Elimizi bu şekilde rakibin göğsüne koyduğumuzda, eğer yumruklarımızı sıkarak kapatacak olsak, göğüs ile yumruk arasında kalan mesafe yaklaşık 1 inç olacaktır. İşte One Inch Punch vuruşu bu mesafeden yapılır. Bunun Zero Inch Punch yani hiç mesafe olmadan yumruk veya Six Inch Punch gibi daha uzaktan yapılan yumruk gibi farklı versiyonları vardır. Şekildeki uygulamada, Wing Chun’daki 45 derecelik dönüşle birlikte One Inch Punch uygulanması gösterilmektedir. Bu dönüş, vuruşun gücünü büyük ölçüde arttırmaktadır. Bruce Lee bu tekniği daha farklı bir duruş ile uygulamaktadır. Bu sayede kuvveti yerden daha çok alabilmektedir. Biz burada tekniği, Bruce Lee’nin uyguladığı gibi anlatacağız.

Bu tekniğin en etkili ve üst seviye bir biçimde uygulanabilmesi için ayak bileğinden, el bileğine kadar yedi adet eklem koordinasyonlu ve ani bir şekilde kullanılmalıdır. Yerden alınan kuvvet, eklemler üzerinden bir domino etkisiyle yumruğa aktarılarak vuruş yapılır. Bu hareket baştan sona kadar çok ani bir şekilde gerçekleşir. Yerden alınan kuvvet ani bir şekilde rakibe aktarılmış olur. Bu sırada ayak bileği, diz, kalça, omurga, omuz, dirsek ve el bileği sırasıyla koordinasyonlu bir şekilde kullanılmaktadır.

 

Tekniğin Altında Yatan Bilim

Her ne kadar değişik yaklaşımlar da bulunsa da, One Inch Punch tekniğinin ardında bilimsel gerçekler ve fizik kuralları yatmaktadır. Öncelikle vuruşun etkili olmasının sebeplerinden biri ani harekettir. Bunu basitçe açıklayacak olursak; kinetik enerji, kütle ve hızın karesinin çarpımıyla doğru orantılıdır. Mesela hız iki katına çıktığında enerji dört katına çıkar. Yani çok hızlı bir vuruş, aktarılan enerjiyi oldukça arttırmaktadır. Diğer sebepleri ise fizyoloji ve nöroloji bilimleri açıklamaktadır. Eklemlerin kuvveti yerden alarak ivmelenmesi ve bu hızların uç uca eklenerek yumrukta toplanması kinematik zincir örneğidir. Tüm eklemlerde oluşan hız ve ivme toplanarak yumrukta açığa çıkmaktadır. Bu güçlü vuruşun arkasında yatan biyomekanik sistem çok önemli olsa da, bundan daha önemli kısım beyin fonksiyonudur.

 

Biyomekanik Faktörü

One Inch Punch için neden beyin çalışmasının en önemli şey olduğunu anlamak için, Bruce Lee’nin bu tekniği nasıl uyguladığını anlamak gerekir. Bruce Lee’nin yumruğu sadece kısa bir mesafede birkaç milisaniye hareket etmesine rağmen, vuruş aslında bütün bir vücut hareketini barındıran bir yapıdadır. Stanford Üniversitesi Biyomekanik Araştırmacısı Jessica Rose’a göre, Bruce Lee’nin şimşek gibi hızlı yumruğu bacaklardan başlamaktadır. Rose, “Bruce Lee yumruk attığı sırada dizlerinde yaptığı ani bir ekstansiyonla bacaklarını düzleştirmektedir. Bu dizlerindeki ani ivmelenme, kalçasının hızlıca dönmesini ve bu etkiyi omuzlardan yumruğa kadar aktarmasını sağlamaktadır. Lee, darbe rakibe ulaştığı an hemen yumruğunu geri çekerek tüm kuvvetini kısa bir zamanda rakibe aktarmaktadır. Tüm bunları yaparken her ne kadar kasların işlevi önemliyse de, kaslar aslında burada en önemli faktör değildir.”, demektedir. Aslında buradaki asıl faktör koordinasyon ve zamanlamadır. Çünkü bu yumruğun bu kadar kısa bir zamanda ve doğru şekilde yapılabilmesi için hareketin her bir bölümünün senkronize bir şekilde yapılması gerekir. Yani hareket öyle yapılmalıdır ki her bir eklemde oluşan ivmelerin maksimum değerleri aynı ana denk gelebilsin. Bu kısmı ise nöroloji bilimi açıklamaktadır.

 

Nörolojik Faktör

2012’da yapılan bir çalışmada, Imperial College London’dan Sinirbilimci Ed Roberts, fiziksel olarak aynı güce ve kas oranına sahip, ama bir kısmı karate eğitimi almış diğer kısmı böyle bir eğitim almamış iki grup insanın, 2 inç mesafedeki yumruk güçlerini test etti. Karatecilerin, normal insanlardan daha güçlü darbeler vurduğunu tespit etti. Ayrıca karateciler arasında, eklemlerini bir kompleks harekette maksimum ivmelendirerek vuruş yapanların daha güçlü vurduğunu fark etti.

Roberts, çalışmada kullandığı katılımcıların beyinlerini taradıktan sonra, bu iki inçlik yumruklarının kuvvet ve koordinasyonlarının, direkt olarak, beyinlerindeki tamamlayıcı motor korteksi adlı bölümünde bulunan beyaz sinir dokusunun (ak madde) mikro yapılarıyla ilişkili olduğunu gördü. (Ak madde, beyin hücreleri arasındaki iletişimi sağlayan bir maddedir.). Bu beyin bölgesi uzuvlardaki kasların koordinasyonunu kontrol etmektedir. Kısa mesafeli yumruklar da bu koordinasyona dayanmaktaydı. Gelişmiş ak madde bu beyin bölgesinde daha bol ya da komplike hücresel bağlantıların oluşmasına imkan sağlamaktadır.

Bruce Lee aslında bu kabiliyetini gelişmiş ak maddesine borçludur. Tabi ki Bruce Lee, kasları gibi, beyninin bu bölgesini de yıllarca süren uzun çalışmalar neticesinde geliştirmiştir. Roberts, nöroplastisite konseptine göre, ak maddenin ve daha doğrusu beynin yapısının değiştirilebileceğini, geliştirilebileceğini söylemektedir. Nöroplastisite, beynin yeni taleplerle başa çıkabilmek için yeni bağlantılar kurma kabiliyetidir. (Nöroplastisite konusu ilgi çekici bir konudur. Daha fazla bilgi için bu konuyu araştırmanızı tavsiye ediyorum.). Nöroplastisite yaşlandıkça azalmaktadır. Bu yüzden bir işe ne kadar gençken başlanırsa o kadar iyidir.

 

Ek Bilgi: Zero Inch Punch

Patlayıcı kuvveti uygulamak için aslında bir inçlik mesafeye ihtiyaç duyulmaz. Arada hiç mesafe olmadan da bu teknik uygulanabilir. Buna da Zero Inch Punch denmektedir. Tekniği yukarıda bahsedilenden farklı değildir. Fakat bu teknikleri tam oturtmak ancak uzun çalışmayla ve zamanla olur.  Ayrıca bunlar güvenlik tedbirleri olmadan başkalarına karşı denenmemelidir. Yoksa istenmeyen sakatlıklar yaşanabilir. Eğer tekniğin uygulandığı mesafe ve bölge iyi belirlenmezse, kazalara sebebiyet verilebilir. Aşağıda “DK Yoo” adlı savaş sanatı ustasının Zero Inch Punch uygulamalarını ve Bruce Lee’nin One Inch Punch’ı hakkındaki bir videosunu izleyebilirsiniz.

https://www.youtube.com/watch?v=9cOXEY0o6iA

 

KAYNAKLAR:

https://www.vado.org/WWSK/oneinchpunch.html

https://www.popularmechanics.com/science/health/a3093/the-science-of-bruce-lees-one-inch-punch-16814527/

https://nerdist.com/bruce-lees-physics-one-inch-punch-science/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir