Buharlaşan Dere

Üniversitedeki Termodinamik hocamız şöyle anlatmıştı;

Sabah vakti, açık ve güneşli bir havada, çalışma yaptığım fabrikanın dışındaki derenin yanına yürüyüş yapmak ve hava almak için gitmiştim. Dereye baktığımda değişik bir olaya şahit oldum. Derenin üzerinden buharlar çıkıyordu. Dere acaba bu kadar sıcak mı diye düşünmeye başladım. Hemen derenin kenarına gidip elimi derenin içine soktum. Su elimden soğuktu. Ama buharlaşmadan dolayı sanki derenin yüzeyinden dumanlar yükseliyor gibiydi. Bu olay öğleye kadar devam etti. Akşama doğru ise artık bu buharlaşma olmuyordu.

Acaba bu hadisenin sebebi neydi ? Burada kısa bir bilgi vermek faydalı olacaktır;

Atmosferik hava, kuru (nem içermeyen) havanın ve su buharının (nem olarak da bilinir) bir karışımı olarak görülebilir. Atmosferik basıncı bu ikisinin toplam basınçları oluşturur.

Hava belirli miktardaki nemi tutabilir. Belli bir sıcaklıktaki havada bulunan su buharı miktarının, aynı sıcaklıktaki havada bulunabilecek en fazla su buharı miktarına oranı bağıl nem olarak adlandırılır. Bağıl nem değerleri kuru hava için % 0 iken, doymuş yani daha fazla su buharı tutamayacak hava için % 100’dür. Havanın sıcaklığı arttıkça tutabileceği nem miktarı da artar. Mesela yaşadığımız bir günlük olaydan örnek verelim. Hava sıcaklığı artınca havanın tutabileceği nem miktarı artar. Böylece su, havada buhar halinde bulunur. Su buharı ise görülmez. Sonra hava sıcaklığı düşünce havanın tutabileceği nem miktarı azalır. Böylece hava artık önceki kadar nemi yani su buharını tutamayıp, içindeki su buharını, sıvı damlacıkları halinde havaya bırakır. Bunun neticesinde havada bulut gibi beyaz bir kütle görürüz. Bu görülenler su damlacıklarıdır. Bu hadiseye “sis” denir.

Yukarıdaki hatırayı okuyunca akla ilk olarak, dereden buharlar çıkmasının sebebinin, suyun sıcak olduğu geliyor. Fakat hocamız gidip elini suya soktuğunda suyun normal şartlar altında bu kadar çok buharlaşacak bir sıcaklıkta olmadığını fark ediyor. Burada buharlaşma olmasının sebebi şudur; Hava gece boyunca soğuduğu için tutabileceği nem yani su buharı miktarı azalmıştı. Bağıl nem arttığından havadaki nem bir şekilde (çiy oluşarak vs.) atılmıştı. Sonra hava, o sıcaklığa göre taşıyabileceği nem oranına göre dengeye geldi. Gündüz güneşin gözükmesiyle beraber hava ısınmaya başladığında, havanın tutabileceği nem miktarı arttı ve bağıl nem azaldı. Hava, nem dengesini sağlayabilmek için onu doyma seviyesine getirecek nemi almak zorundaydı. Bu sanki bir vakum etkisi yaparak, derenin yüzeyindeki suyu buharlaştırmaya başladı ve dereye dışarıdan bakıldığında dere sanki ısınıyor ve buharlaşıyormuş gibi gözükmeye başladı.

2 yorum

  1. İsenberg Yanıtla

    Emre Bey, bir termodinamik olayı bu kadar gerçekçi anlatılamazdı.Her şeyin mantığını öğrenerek daha eğlenceli bir şekilde öğrendiklerimi hatırlamış oldum.Devamını bekleriz 🙂

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir